Wat je moet weten over een nieuw samengesteld gezin

Steeds meer mensen maken deel uit van een nieuw samengesteld gezin. Wat is er anders ten opzichte van een “standaard gezin”? En wat moet zo’n gezin allemaal regelen? We praten erover met notaris Maarten Duytschaever.

Eerst en vooral: wat is een nieuw samengesteld gezin precies? In welk opzicht verschilt het van een traditioneel gezin?
Notaris Duytschaever: “Een PLUS-gezin of een nieuw samengesteld gezin is iets dat meer en meer voorkomt. Het gaat om gezinnen waarbij beide ouders of minstens een ouder kinderen ‘meebrengen’ uit een andere relatie en gaan samenwonen. Soms hebben ze ook samen nog kinderen.

In dat gezin heb je dus als kind je natuurlijke ouder, maar ook een nieuwe ouder, die ook de plusouder wordt genoemd. In een traditioneel gezin stammen alle kinderen af van dezelfde ouder. Dat is dus niet zo in een nieuw samengesteld gezin. “

Hoe zit het bij overlijden? Met welke zaken moeten ouders uit nieuw samengestelde gezinnen rekening houden? Wat verschilt er voor hen in het bijzonder?
Notaris Duytschaever: “Ten eerste is er een verschil vanuit het standpunt van de kinderen. De kinderen erven enkel van de ouder waaruit zij geboren zijn en dus niet van de plusouder. Wil die plusouder iets nalaten aan de kinderen van zijn partner, dan zal hij een testament moeten opmaken.

Ook vanuit het standpunt van de ouders zijn er verschillen. Zij kunnen elkaar minder verregaand juridisch beschermen bij overlijden van een van hen dan ouders in een traditioneel gezin.

Elk kind heeft namelijk recht op een “reservatair deel” in de nalatenschap van zijn ouder. Dat betekent dat elk kind steeds recht heeft op een stuk van de nalatenschap van de ouder, ook al zou die ouder een testament maken waarbij die het kind volledig onterft in het voordeel van de nieuwe partner.

  • Heeft men 1 kind, dan heeft dit kind recht op minimaal 1/2e van de nalatenschap van de ouder. Die ouder kan dus bijvoorbeeld per testament maximaal ½ van zijn nalatenschap geven aan de nieuwe partner. Dit is het zogenaamde beschikbaar deel voor die ouder.
  • Heeft men 2 kinderen dan is het beschikbaar deel nog 1/3e en heeft men 3 of meer kinderen is dat beschikbaar deel nog maar 1/4e.

Er is dus dikwijls niet zo veel ruimte om een beschikking te maken in het voordeel van de andere partner.”


Welke raad geef je dan als koppels, met elk hun eigen kinderen, willen gaan samenwonen?
Notaris Duytschaever: “De wens van die koppels is toch meestal dat zij elkaar beschermen bij overlijden of dat men minstens in de woning kan blijven wonen die de gezinswoning uitmaakt. Dat kan je bekomen door wettelijk te gaan samenwonen, te huwen of een testament op te maken.

Door te huwen bied je nog altijd het meest bescherming aan elkaar. Bovendien biedt het ook het meest zekerheid in die zin dat je nooit volledig onterfd kan worden door je partner. Ben je feitelijk samenwonend of wettelijk samenwonend, dan kan dat wel. Als notaris kunnen wij de verschillende mogelijkheden uiteenzetten met de voor- en de nadelen.”

Heb je eigenlijk een onderhoudsplicht tegenover de kinderen van je vriend/vriendin of nieuwe partner?
Notaris Duytschaever: “Een stiefouder heeft niet zoals een ouder de bijzondere plicht om voor het levensonderhoud, de opvoeding en de opleiding van het kind in te staan. Tussen een stiefouder en een kind bestaat immers geen afstammingsrelatie.

Aangezien de gehuwde stiefouder verplicht is om bij te dragen in de lasten van het huwelijk, heeft zij/hij onrechtstreeks wel een financiële verplichting ten aanzien van het kind. Daarbij hoort de kost van de opvoeding en het levensonderhoud van niet-gemeenschappelijke kinderen die in het gezin wonen. Onrechtstreeks neemt de stiefouder dus een deel van het levensonderhoud op zich. Dat doet de stiefouder niet rechtstreeks ten aanzien van het kind, maar wel via de juridische band die de stiefouder met de ouder van het kind heeft.

Als de ouder niet hertrouwt, maar met de nieuwe partner wettelijk samenwoont, geldt deze onrechtstreekse onderhoudsplicht ten aanzien van het kind ook. Pas na het overlijden van de natuurlijke ouder bestaat er wél een rechtstreekse onderhoudsverplichting voor de stiefouder.

Deze plicht tot levensonderhoud van het stiefkind is beperkt tot wat de stiefouder erfde van de ouder, of toegekend kreeg in het huwelijkscontract, of door schenking. Deze onderhoudsplicht loopt gelijk met deze van de langstlevende ouder, naar evenredigheid van middelen.”

 


Wat erfrecht betreft: kan je alle kinderen “gelijk behandelen” of is dit wettelijk niet mogelijk?
Notaris Duytschaever: “
Binnen het huidige erfrecht kan men de kinderen niet gelijk behandelen: je erft alleen van je eigen biologische ouder. Als je plusouder jou iets wil nalaten, dan kan dat via een testament, maar in de huidige situatie kan men nooit tot een volledige gelijkheid komen.

Anderzijds stellen we toch wel vast dat een ouder meestal toch wel wil dat de eigen kinderen uiteindelijk hun nalatenschap erven. In feite wensen zij dat in eerste instantie hun partner van hen erft, maar na overlijden van de partner wensen zij meestal dat hun aandeel terugkomt aan hun eigen kinderen.”

Benadeelt een tweede huwelijk je kinderen als het om erven gaat?
Notaris Duytschaever: “Ja, in feite wel, want als je huwt, erft jouw nieuwe echtgenoot automatisch het vruchtgebruik van jouw nalatenschap. Dit betekent dat de langstlevende echtgenoot gedurende zijn ganse leven het genot en het gebruik heeft over de nalatenschap van de partner.

Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat je als langstlevende echtgenoot je ganse leven de gezinswoning mag blijven bewonen, ook al was die enkel eigendom van jouw overleden partner, maar het betekent ook bijvoorbeeld dat je als langstlevende echtgenoot een deel van de gelden op de rekening van je partner zal erven. Je kan dit wel beperken door een bijzonder huwelijkscontract af te sluiten, waarbij de erfrechten van de nieuwe echtgenoot worden beperkt.

Juridisch is het dus inderdaad zo dat er een conflict bestaat tussen belangen van de nieuwe echtgenoot en de belangen van de kinderen uit het eerste huwelijk. Dat kan soms leiden tot spanningen of moeilijke discussies.

Je wil langs de ene kant je nieuwe partner zo veel mogelijk beschermen, langs de andere kant wil je dat je eigen kinderen hier niet door worden benadeeld, en dat is een evenwichtsoefening.”

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s