“Durf meer, heb geen schrik“

Annemie Turtelboom, Cécile Coune en Lorette Rousseau over vrouwen en carrière

Quota volstaan niet om vrouwen aan de top te krijgen. Ze moeten het zelf ook willen en hun carrière plannen. Wilskrachtige vrouwen kunnen bergen verzetten.

Naar aanleiding van de internationale vrouwendag had Notarius een gesprek met drie wilskrachtige vrouwen: Annemie Turtelboom (minister van Justitie), Cécile Coune (CEO van Aviabel) en Lorette Rousseau (voorzitter van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat).

Lorette Rousseau

Hoe hebben de drie dames carrière gemaakt?
Lorette Rousseau werd na haar studies rechten en notariaat eerst medewerkster bij verschillende notarissen. In 2002 associeerde ze zich met een notaristitularis. In 2012 en 2013 vervoegden nog twee notarissen de associatie zodat het partnerschap nu mooi verdeeld is over twee mannen en twee vrouwen. “Zo kun je als vrouw beter je tijd indelen”. Maar stilzitten is niet haar ding. Ze geeft les aan de faculteit rechten van  de UCL. En ook binnen de notariële instellingen engageert ze zich. Eerst als lid, nadien als voorzitter van de Franstalige Raad en sinds 2012 als voorzitter van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat.
“Ik heb het nooit als een probleem ervaren om topfuncties te bekleden in een door mannen gedomineerde omgeving. Het is een kwestie van persoonlijkheid.”

Nooit getwijfeld
De carrière van Cécile Coune doorliep een meer bochtig parcours. Na haar studies rechten kwam ze in de verzekeringsector terecht. Op 31 jaar werd ze de eerste vrouwelijke CEO van Chubb België. Maar op haar 41ste besliste ze om haar carrière een andere wending te geven en advocaat te worden.

“Ik wou binnen een advocatenkantoor de praktijk verzekeringen uitbouwen.” Ze begon terug helemaal onderaan de ladder, als stagiaire bij het kantoor Liedekerke, en klom gaandeweg op tot contractpartner en ten slotte equity partner. “Ik dacht dat ik de rest van mijn carrière advocaat zou blijven, tot ik gevraagd werd voor een managementfunctie bij Aviabel. Ik heb even getwijfeld, maar uiteindelijk toch de stap gezet.”

“Het is een kwestie van persoonlijkheid.” Lorette Rousseau

Samen met vier andere vrouwen richtte Cécile Coune in 2009 de vereniging ‘Women on Board’ op. “We wilden meer vrouwen in raden van bestuur krijgen, op een ogenblik dat er nog geen sprake was van quota. Er zijn heel wat competente vrouwen die niet in de kijker lopen en dus weinig kansen krijgen om in de hoogste strategische organen van ondernemingen te zetelen.”

Voor zichzelf heeft Cécile Coune het nooit als een probleem ervaren om door te stoten tot de top. “Tijdens mijn studies had ik dezelfde of betere capaciteiten dan anderen. En ik had het geluk dat ik in Amerikaanse (verzekerings)bedrijven werkte, waar vrouwen ook aangemoedigd worden om carrière te maken. Maar in gelijk welke onderneming zou ik carrière gemaakt hebben, want ik heb nooit getwijfeld.”

Cécile Coune

Zalm die stroomopwaarts zwemt
Annemie Turtelboom baande zich al van jongs af aan een weg. Ze noemt het zelf een compleet atypisch parcours. “Ik ben een zalm die stroomopwaarts zwemt.” Toen ze 12 jaar was, begon ze les te volgen in het TSO, maar al na enkele jaren stapte ze over naar het ASO. Na haar studies regentaat te Brussel ging ze eerst een jaar werken, om daarna de studies economie aan te vatten aan de KU Leuven. Tot 2003 was ze opleidingsverantwoordelijke marketing aan de Katholieke Hogeschool Leuven. “Ik heb 10 jaar les gegeven en altijd fulltime gewerkt, omdat ik dat altijd zeer belangrijk vond. Dat lukte alleen maar dankzij de hulp van mijn ouders en schoonouders.”

“Maar in gelijk welke onderneming zou ik carrière gemaakt hebben, want ik heb nooit getwijfeld.” Cécile Coune

In 2003 stapte Annemie Turtelboom over naar de politiek. Eerst als parlementslid (“ik ben toen onmiddellijk gestopt met lesgeven”), daarna als eerste vrouwelijke federale minister van Migratie- en Asielbeleid, vervolgens als eerste vrouwelijke minister van Binnenlandse Zaken en sinds 2011 als eerste vrouwelijke minister van Justitie. In deze twee laatste ministersposten kwam ze telkens in mannenbastions terecht. Maar tegelijk bleken de beroepen op die departementen snel te vervrouwelijken.
“Als minister van Binnenlandse Zaken zei ik bij wijze van grap tegen de toenmalige commissaris-generaal van de federale politie Fernand Koekelberg dat het niet lang zou duren eer er een vrouw in zijn positie zat. Ik had nooit gedacht dat hij in 2012 opgevolgd zou worden door een vrouw (Catherine De Bolle, n.v.d.a.). Na zijn ontslag waren er negen mannen en één vrouw kandidaat. Ik heb toen vrouwen aangespoord om mee te doen aan examens. Of je nu wint of niet wint, er is maar één persoon die het kan halen. En dat geldt ook voor de mannen.”
Quota volstaan niet Annemie Turtelboom pleit ervoor dat vrouwen bewust hun carrière plannen. “Ik heb enorm veel respect voor mensen die geen ambitie hebben om carrière te maken, of het nu mannen of vrouwen zijn. Maar ik zie nog te weinig vrouwen die nadenken over hun carrière of hun loon. Het zogenaamde glazen plafond of de loonkloof heeft daar ook mee te maken. Als je tijdskrediet neemt tussen de leeftijd van 25 en 40 jaar, dan ontwikkelt je loopbaan zich op een totaal andere manier dan wanneer je tijdskrediet neemt tussen de leeftijd van 50 en 60 jaar. Ik trek ook ten strijde wanneer mensen niet vooruit gaan omdat ze geremd worden door structuren.”

Wat denkt Annemie Turtelboom over quota om meer vrouwen in bepaalde functies te krijgen? “Ik heb zelf nooit enige vorm van discriminatie gevoeld. Bijvoorbeeld in de denktank over de hervorming van justitie zaten veertien mannen en één vrouw. Maar de stap om zover te komen, vond ik zelf moeilijker. Hadden er geen quota bestaan, dan zou ik waarschijnlijk vandaag geen minister geworden zijn. Maar quota volstaan niet om vrouwen aan de top te krijgen. Ze moeten het zelf ook willen. Vrouwen moeten over de perceptie dat men ze bazig noemt als ze leiding willen geven heen durven stappen. Het is niet erg om iets te willen en het niet te halen. Het is veel erger om er niet voor te durven gaan en er later spijt van te hebben. Mijn boodschap is: durf meer, heb geen schrik.”

“Ik heb zelf nooit enige vorm van discriminatie gevoeld.” Annemie Turtelboom

Impasse op Justitie doorbroken
Met de hervorming van justitie en het gevangeniswezen doorbrak Annemie Turtelboom een impasse van 30 jaar. Naar eigen zeggen slaagde ze daarin, omdat ze als economist niet tot één van de beroepsgroepen van justitie behoorde. Maar ook omdat haar voorgangers heel wat voorbereidend werk geleverd hadden. “Ik heb op een bepaald moment letterlijk alles in schema’s gegoten en het planmatig aangepakt.”

Annemie Turtelboom

Als vrouw wou ze ook nog andere hervormingen doorvoeren, in het bijzonder op het vlak van het familierecht, de naamgeving van de kinderen, de meemoeders, het erfrecht… “We zitten nog altijd met een wetgeving uit de tijd van Napoleon. Dat is niet meer houdbaar.”

Niet alle hervormingen – bijvoorbeeld het erfrecht – zullen tijdens deze beperkte legislatuur gerealiseerd worden. Annemie Turtelboom: “We hebben wel het maatschappelijke debat in gang gezet, dat kun je niet meer stoppen. We hebben een deel van de fataliteit van justitie kunnen stoppen.”

Notariaat vervrouwelijkt in ijltempo
De vervrouwelijking van de economie is een feit. In de juridische beroepen gaat het zeer snel.
Dat blijkt o.a. uit recente cijfers van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat.

De notarissen
Per 31 december 2013 werkten er 1.500 notarissen in 1.164 kantoren – 29 notarissen meer
dan het jaar er voor. 605 notarissen (40,3%) waren ingeschreven op de Franstalige taalrol en
895 (59,7%) op de Nederlandstalige taalrol. Eind 2013 waren er 403 vrouwelijke notarissen actief, een stijging met 36 (2%) ten opzichte van 2012.
Tegelijk verminderde het aantal mannelijke notarissen met 7, een daling die zich ook al in 2012 voordeed. Tien jaar geleden was 14,5% van de Belgische notarissen een vrouw. Eind 2013 was die verhouding gestegen naar 26,9%.
In het notariaat (alle personen in notariële kantoren en notariële instellingen) werken in totaal 7.087 personen, waarvan 5.765 vrouwen (81,3%) en 1.322 mannen (18,7%). Het gros van hen
– 53,1% – bevindt zich in de leeftijdscategorie van 20 tot 40 jaar.

Foto’s: K-pture – Tekst: Wim Heirbaut

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s